Ysgrifennwyd o gyfweliad gyda Steven Cranston,
Arweinydd Economi Sylfaenol yng Nghymdeithas Dai United Welsh

Fel cymdeithas dai, rydym angen amrediad eang o wasanaethau, ond nid yw pawb yn gwybod beth sydd ar gael.

Rydym yn berchen ar stoc fawr o dai, felly y prif feysydd yw gwasanaethau cynnal chadw wedi eu cynllunio a rhai adweithiol: mae gwaith wedi’i gynllunio yn golygu unrhyw waith rydym yn gwybod y bydd angen ei wneud yn y pum mlynedd nesaf; gwaith adweithiol yw unrhyw waith newydd sydd angen ei wneud ar unwaith. 

Ond efallai nad yw pobl yn gwybod bod gennym lawer o gontractau llai ar gael, gan gynnwys cyfathrebu, papurach, dillad, gwasanaethau dylunio a gwneud ffilmiau. Mae’r rhain oll yn bwysig i waith United Welsh.

Gweithio gyda chwmnïau sy’n rhannu ein gwerthoedd

Un o’n contractau mwyaf yw gwasanaethau bwyd. Rydym wedi agor dau ddatblygiad yn ddiweddar, ac roedd y ddau angen bwyty yn darparu hyd at 100 pryd o fwyd y dydd am saith diwrnod yr wythnos, 365 diwrnod y flwyddyn. 

Wrth wneud gwaith ymchwil i’r math o fusnes roeddem eisiau partneru ag o, buom yn ymweld â rhai cynlluniau yn Lloegr ac nid oeddem yn rhy hapus gyda’r hyn a welsom. Er bod rhai o’r bwytai yn edrych yn dda, roeddynt yn darparu naill ai prydau bwyd microdon wedi’i rhewi neu fwyd hen ffasiwn, o ansawdd isel. Roedd rhai trigolion nad oeddynt yn cael digon o faeth – roedd y bwyd yno ond nid oeddynt eisiau ei fwyta. 

Felly, gofynasom sut allem wneud hyn yn wahanol. Pwy oeddem yn eu hadnabod a oedd yn darparu gwasanaethau bwyd ac sy’n rhannu ein gwerthoedd?

Cawsom bartner yn Vision 21, menter gymdeithasol yng Nghaerdydd sy’n darparu amrediad o wasanaethau o amgylch anableddau dysgu. Aethom i weld eu Prif Weithredwr Barry Shires yn Sbectrwm, ac fe ddangosodd ei gegin i ni. Esboniodd sut maent yn trin bwyd, teimlad cymunedol y lle, ac roeddem yn hoffi’r hyn a welsom.

Vision 21 nawr yw’r darparwr bwyty ar gyfer y ddau gynllun, ac mae wedi bod yn gyfle gwych i weithio gyda menter gymdeithasol.

Creu dyfodol cynaliadwy

Mae pob cymdeithas dai yng Nghymru yn cael targedu anodd i ddad-garboneiddio ein cartrefi o fewn cylch deng mlynedd. Mae hyn yn golygu newid yr insiwleiddiad ac, o bosib, troi at ynni adnewyddadwy.

Mae gennym bartneriaeth gyda’r bedair gymdeithas dai ym Mlaenau Gwent (Tai Calon, United Welsh, Cartrefi Melin a Link Cymru), felly rydym wedi penderfynu cynnal peilot i ôl-osod ein cartrefi yn barod ar gyfer y dyddiad dad-garboneiddio.

Mae hwn yn gyfle cyffrous i feithrin perthynas gyda busnesau lleol sydd naill ai eisoes yn ôl-osod cartrefi, neu sydd â diddordeb mewn gwneud hyn yn y dyfodol. Rydym yn dechrau sgwrsio nawr, a chefnogi busnesau fel eu bod yn barod pan fydd contractau ar gael.

Mae peilotio yn gwneud synnwyr cyffredin, ond nid ydym yn credu ei fod yn digwydd yn ddigon aml. Rydym yn adnabod rhyw 50 eiddo yr un, felly rhyw 200 ledled Blaenau Gwent, gyda chymysgedd o eiddo a lleoliadau. Er enghraifft, efallai y byddwn yn dewis cartrefi a adeiladwyd ar ôl 1990 gydag insiwleiddiad ceudod, tra bydd eraill efallai yn dewis fflatiau a adeiladwyd yn y 60au, neu dai teras o’r cyfnod cyn y rhyfel.

Drwy weithio gyda’r gwahanol gymdeithasau tai, yr awdurdod lleol a busnesau lleol, rydym yn arbed cymaint o amser ac arian! Fel arfer, buasech yn cychwyn arni a gwneud camgymeriadau drudfawr. Fel hyn, gallwn rhannu’r hyn rydym yn ei ddysgu ac rydym oll yn elwa.

Ac nid y cymdeithasau tai yn unig a fydd yn elwa. Mewn deng mlynedd, bydd, mae’n debyg, mwy o gymhelliad i berchnogion-ddeiliaid a landlordiaid preifat i ddad-garboneiddio eu cartrefi hefyd. Drwy weithio gyda busnesau lleol nawr, rydym yn sicrhau bod y cwmnïau a’r sgiliau hynny yma ym Mlaenau Gwent at y dyfodol.

I gael gwybod rhagor am sut mae United Welsh yn gwneud gwahaniaeth yn eu cymuned, gallwch ddarllen blog cyntaf Steve blog

Gadael Ymateb